ÇOCUK GELİŞİMİ

Çocuklar Neden Ellerini Kullanarak Öğrenmeli?

Dokunmak, üretmek ve denemek çocukların öğrenme sürecini nasıl destekler?

Eller Çalışırken Zihin de Çalışır

Bir çocuk için öğrenmek yalnızca dinlemek ya da izlemek değildir. Çocuklar dünyayı dokunarak, deneyerek, bozup yeniden yaparak ve kendi elleriyle bir şeyler üreterek keşfeder.

Bir düğmeyi iliklemek, bağcık bağlamak, parçaları bir araya getirmek, bir malzemeyi şekillendirmek ya da kendi yaptığı bir ürünü tamamlamak yetişkinler için küçük görünen eylemler olabilir. Oysa çocuk açısından bunların her biri aynı anda birçok becerinin çalıştığı güçlü öğrenme deneyimleridir.

Bir çocuk ellerini kullanarak bir şey yapmaya başladığında yalnızca fiziksel bir hareket gerçekleştirmez. Bakması, düşünmesi, karar vermesi, hareketini planlaması ve sonucu değerlendirmesi gerekir.

“Bu parça buraya nasıl geçecek?”

“İpi hangi delikten geçirmeliyim?”

“Bunu başka türlü yapabilir miyim?”

İşte bu küçük sorular öğrenmenin başladığı yerdir. Çocuk hazır bir sonucu tüketmek yerine sürecin aktif bir parçası olur.

Küçük Eller, Büyük Beceriler

Kesmek, geçirmek, dizmek, bağlamak, düğmelemek, yerleştirmek ve şekillendirmek gibi çalışmalar ince motor becerilerinin gelişimini destekler.

Ancak kazanım yalnızca el becerisi değildir.

Çocuk aynı zamanda dikkatini sürdürmeyi, sıralı hareket etmeyi, el-göz koordinasyonunu kullanmayı ve başladığı işi tamamlamayı deneyimler.

Bu nedenle günlük yaşamın içindeki küçük üretim deneyimleri çocuk gelişimi açısından düşündüğümüzden çok daha değerlidir.

Hazır Sonuç Yerine Üretme Deneyimi

Çocukların çevresinde giderek daha fazla hazır ürün ve hazır içerik bulunuyor.

Bir düğmeye basıldığında çalışan oyuncaklar, hazır karakterler, hazır hikâyeler, ekranda hızla değişen görüntüler…

Oysa üretim çocuktan farklı bir şey ister:

Katılım.

Bir şey hemen gerçekleşmediğinde denemesi gerekir. Olmadığında başka bir yol bulması gerekir. Bazen sökmesi, bazen yeniden başlaması gerekir.

Ve sonunda ortaya çıkan şey kusursuz olmayabilir.

Ama ona aittir.

Bu nedenle çocuğun söylediği “Ben yaptım.” cümlesi son derece değerlidir.

Hata Yapmak da Öğrenmenin Bir Parçasıdır

Çocukların üretirken yaptıkları hataları hemen düzeltmek çoğu zaman iyi niyetli bir yetişkin refleksidir.

Fakat ipin yanlış delikten geçirilmesi, parçanın ters yerleştirilmesi veya yapılan şeyin ilk denemede istenildiği gibi olmaması öğrenme sürecinin doğal parçalarıdır.

Çocuk hatasını fark ettiğinde ve kendi çözümünü aradığında problem çözme becerisini kullanır.

Bu nedenle önemli olan her zaman ortaya çıkan ürünün ne kadar düzgün olduğu değildir.

Asıl değerli olan, çocuğun o ürüne ulaşırken yaşadığı süreçtir.

Dokunmanın Yerini Her Zaman Ekran Alamaz

Dijital dünya çocukların yaşamının bir parçası ve bunu tamamen yok saymak gerçekçi değil.

Ancak ekranda bir nesneyi sürüklemek ile gerçek bir malzemeyi tutmak aynı deneyim değildir.

Bir çocuk gerçek dünyada bir malzemeye dokunduğunda onun dokusunu, ağırlığını, direncini ve şeklini hisseder.

İşte bu nedenle fiziksel deneyim ile dijital deneyimi birbirinin rakibi olarak görmek yerine doğru yerde buluşturmak gerekir.

Çocuk önce yapabilir, dokunabilir, oynayabilir ve keşfedebilir; ardından aynı deneyim hikâyeler, animasyonlar ve etkileşimli dijital içeriklerle genişleyebilir.

Rotikit Neden “Kendin Yap” Diyor?

Rotikit'in temelinde tam olarak bu düşünce var.

Çocuğa yalnızca tamamlanmış bir ürün vermek yerine onu sürecin bir parçası yapmak.

Dokunmasını…

Denemesini…

Bağlamasını…

Birleştirmesini…

Bazen hata yapmasını…

Ve sonunda kendi Rotikit'ine bakıp:

“Bunu ben yaptım.”

diyebilmesini istiyoruz.

Çünkü bizim için ortaya çıkan ürün kadar, o ürüne ulaşırken gelişen çocuk da önemli.

Her Çocuğun Ürettiği Şey Farklı Olabilir

Çocukların yaptığı çalışmaların birbirinin aynısı olması gerekmez.

Çünkü çocuklar da birbirinin aynısı değildir.

Biri renkleri farklı seçebilir. Bir diğeri başka bir çözüm bulabilir. Biri hızlı ilerlerken başka biri uzun süre deneyebilir.

Bu farklılıklar düzeltilmesi gereken hatalar değil, çocuğun kendi düşünme ve üretme biçiminin izleridir.

Rotikit'in farklı gözleri, renkleri ve detaylarının arkasındaki düşünce de buradan gelir:

Her çocuk farklı görür.
Her çocuk farklı düşünür.
Her çocuk farklı üretir.

Ve tam da bu yüzden her çocuğun ortaya çıkardığı hikâye kendine aittir.

Öğrenme Bazen Bir İlmekle Başlar

Çocukların gelecekte ihtiyaç duyacağı becerileri düşündüğümüzde problem çözme, yaratıcılık, bağımsızlık ve üretme cesareti gibi büyük kavramlardan söz ediyoruz.

Fakat bu büyük beceriler her zaman büyük çalışmalarla başlamaz.

Bazen bir bağcığı kendi başına bağlamakla…

Bazen iki parçayı birleştirmekle…

Bazen yaptığı hatayı fark edip yeniden denemekle başlar.

Çünkü çocuk için öğrenme yalnızca bilgi edinmek değildir.

Dokunmaktır. Yapmaktır. Denemektir. Keşfetmektir.

Ve bazen geleceğe atılan ilk adım, gerçekten de küçücük bir ilmektir.